नाथ परंपरेत, गुरू गोरखनाथ यांना भगवान शिवाचा अवतार मानले जाते. दंतकथेनुसार, त्यांचे गुरू मत्स्येंद्रनाथ यांनी एका स्त्रीला अपत्यप्राप्ती व्हावी म्हणून पवित्र भस्म (विभूती) दिले होते. मात्र, भीतीपोटी त्या स्त्रीने ते भस्म शेणाच्या ढिगाऱ्यावर फेकून दिले. बारा वर्षांनंतर, जेव्हा मत्स्येंद्रनाथ तिथे परतले आणि त्यांनी हाक मारली, तेव्हा त्याच ढिगाऱ्यातून एक तेजस्वी बालक प्रकट झाले; या घटनेलाच गोरखनाथांचे 'प्रकट होणे' (प्राकट्य) असे मानले जाते.